Proeftijd bij TBS: voorwaarden, duur en gevolgen
Na een periode van TBS (terbeschikkingstelling) kan de rechter de TBS-gestelde onder voorwaarden in vrijheid stellen via een proeftijd. Dit is ook bekend als voorwaardelijke beëindiging van de verpleging. Tijdens de proeftijd moet de TBS-gestelde zich houden aan strikte voorwaarden. In dit artikel leest u hoe de proeftijd bij TBS werkt.
Wat is TBS?
TBS is een strafrechtelijke maatregel die wordt opgelegd aan verdachten die een ernstig misdrijf hebben gepleegd en verminderd toerekeningsvatbaar zijn vanwege een psychische stoornis. De TBS is gericht op behandeling en beveiliging van de maatschappij, niet op vergelding.
Twee vormen van TBS
- TBS met dwangverpleging: de zwaarste vorm, waarbij de TBS-gestelde wordt opgenomen in een forensisch-psychiatrische kliniek (FPC)
- TBS met voorwaarden: de TBS-gestelde hoeft niet te worden opgenomen maar moet zich aan voorwaarden houden
Hoe werkt de proeftijd bij TBS?
Voorwaardelijke beëindiging dwangverpleging
Als de behandeling in de kliniek voldoende is gevorderd, kan de rechter besluiten om de dwangverpleging voorwaardelijk te beëindigen. De TBS-gestelde keert dan terug in de maatschappij, maar onder strikte voorwaarden en met toezicht.
Duur van de proeftijd
- De proeftijd bij voorwaardelijke beëindiging duurt minimaal 1 jaar en maximaal 3 jaar
- De proeftijd kan worden verlengd als dat nodig wordt geacht
- De totale duur van de TBS (inclusief proeftijd) wordt periodiek verlengd door de rechter, telkens met 1 of 2 jaar
Voorwaarden tijdens de proeftijd
De rechter kan verschillende voorwaarden opleggen:
- Meldplicht: regelmatig melden bij de reclassering
- Behandelverplichting: ambulante behandeling voortzetten bij een GGZ-instelling
- Medicatieverplichting: voorgeschreven medicatie blijven innemen
- Verblijfsvoorwaarden: wonen op een aangewezen adres of in een beschermde woonvorm
- Contactverbod: geen contact met het slachtoffer of bepaalde personen
- Locatieverbod of -gebod: niet komen in bepaalde gebieden of verplicht in een bepaald gebied verblijven
- Drugsverbod: geen alcohol of drugs gebruiken
- Elektronisch toezicht: een enkelband dragen
- Dagbesteding: verplicht werk of dagactiviteiten volgen
Toezicht
Het toezicht tijdens de proeftijd wordt uitgeoefend door de reclassering (doorgaans Reclassering Nederland of de Forensische Zorgspecialisten). De reclassering:
- Controleert of de TBS-gestelde zich aan de voorwaarden houdt
- Voert regelmatig gesprekken met de TBS-gestelde
- Rapporteert aan het Openbaar Ministerie en de rechter
- Kan bij overtredingen snel ingrijpen
Schending van de voorwaarden
Als de TBS-gestelde de voorwaarden overtreedt, kan de rechter besluiten om:
- De voorwaarden aan te scherpen
- De dwangverpleging te hervatten: de TBS-gestelde wordt teruggeplaatst in de kliniek
- Bij het plegen van een nieuw strafbaar feit: de proeftijd wordt beëindigd en de TBS-gestelde keert terug naar de kliniek
Definitieve beëindiging van TBS
Als de proeftijd succesvol verloopt en het recidiverisico voldoende is afgenomen, kan de rechter de TBS definitief beëindigen. De TBS-gestelde is dan vrij van alle TBS-voorwaarden. De rechter baseert dit besluit op:
- Het advies van de behandelaars
- Het advies van de reclassering
- Een risicotaxatie (inschatting van het recidiverisico)
- Het standpunt van het Openbaar Ministerie
Verloftraject
Voordat een TBS-gestelde op proeftijd gaat, doorloopt hij meestal een verloftraject met verschillende stappen:
- Begeleid verlof: korte uitstapjes onder begeleiding
- Onbegeleid verlof: alleen de deur uit voor bepaalde activiteiten
- Transmuraal verlof: buiten de kliniek wonen met toezicht
- Proefverlof: langdurig buiten de kliniek wonen als voorbereiding op de proeftijd
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt TBS gemiddeld?
De gemiddelde duur van TBS met dwangverpleging is circa 8 tot 10 jaar. Bij sommige delicten en stoornissen kan de TBS langer duren. Er is geen maximale termijn — de TBS wordt steeds verlengd zolang dat nodig wordt geacht.
Kan een TBS-gestelde bezwaar maken tegen de voorwaarden?
De TBS-gestelde kan bij de rechter verzoeken om de voorwaarden te wijzigen of te verlichten. Ook kan de TBS-gestelde bezwaar maken tegen de verlenging van de TBS-maatregel.
Wie beslist over de proeftijd?
De rechter beslist over de voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging, op advies van de kliniek, de reclassering en het Openbaar Ministerie. Het Adviescollege Verloftoetsing TBS (AVT) adviseert over verlof.
Kan een TBS-gestelde een nieuw misdrijf plegen tijdens de proeftijd?
Helaas komt dit soms voor. Als een TBS-gestelde tijdens de proeftijd een nieuw misdrijf pleegt, wordt de proeftijd beëindigd, keert hij terug naar de kliniek en kan een nieuwe straf en/of verlenging van de TBS volgen.