Rechtsbijstand: gesubsidieerde juridische hulp
Heeft u een juridisch probleem maar kunt u geen advocaat betalen? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand (ook wel "toevoeging" of "pro deo" genoemd). De overheid betaalt dan het grootste deel van de advocaatkosten. In dit artikel leest u hoe het werkt, wat de voorwaarden zijn en hoe u een toevoeging aanvraagt.
Wat is gesubsidieerde rechtsbijstand?
Gesubsidieerde rechtsbijstand is een regeling waardoor mensen met een laag inkomen toegang krijgen tot juridische hulp. De Raad voor Rechtsbijstand verstrekt een toevoeging aan een advocaat die uw zaak behandelt. U betaalt alleen een eigen bijdrage, de rest wordt door de overheid betaald.
Voorwaarden voor een toevoeging
Inkomen en vermogen
De Raad voor Rechtsbijstand kijkt naar uw inkomen en vermogen van twee jaar geleden (peiljaar). De inkomensgrenzen voor 2026:
| Situatie | Max. inkomen (fiscaal loon) |
|---|---|
| Alleenstaande | circa €30.000 |
| Gehuwden/samenwonenden | circa €42.400 |
Uw vermogen (exclusief eigen woning en pensioen) mag niet hoger zijn dan circa €30.000.
Juridisch belang
De zaak moet juridisch voldoende belang hebben om een toevoeging te rechtvaardigen. Zeer eenvoudige kwesties die u zelf kunt oplossen, komen niet in aanmerking.
Eigen bijdrage
Bij een toevoeging betaalt u een eigen bijdrage. De hoogte hangt af van uw inkomen:
| Inkomen (alleenstaande) | Eigen bijdrage (indicatief 2026) |
|---|---|
| Tot circa €21.600 | €161 |
| €21.600 - €24.100 | €375 |
| €24.100 - €27.000 | €595 |
| €27.000 - €30.000 | €905 |
Bij een strafrechtelijke zaak of bij detentie kan de eigen bijdrage worden verlaagd of kwijtgescholden.
Hoe vraagt u een toevoeging aan?
- Zoek een advocaat: kies een advocaat die bereid is op toevoegingsbasis te werken. Niet alle advocaten doen dit. Het Juridisch Loket kan u doorverwijzen
- De advocaat vraagt de toevoeging aan: uw advocaat dient de aanvraag in bij de Raad voor Rechtsbijstand
- Beoordeling: de Raad toetst of u aan de voorwaarden voldoet
- Toekenning: bij toekenning ontvangt uw advocaat de toevoeging en gaat hij aan de slag
- Eigen bijdrage betalen: u betaalt de eigen bijdrage aan uw advocaat
Het Juridisch Loket
Het Juridisch Loket is het eerste aanspreekpunt voor gratis juridisch advies. U kunt er terecht voor:
- Gratis juridisch advies: telefonisch of op een spreekuur
- Doorverwijzing: naar een advocaat of mediator die op toevoegingsbasis werkt
- Informatie: over uw rechten en de beschikbare rechtshulp
Contact: bel 0900-8020 of kijk op juridischloket.nl.
Soorten toevoegingen
- Reguliere toevoeging: voor civiele en bestuursrechtelijke zaken (bijv. huurgeschil, ontslagzaak, echtscheiding)
- Lichte adviestoevoeging: voor kortdurend juridisch advies
- Strafrechtelijke toevoeging: voor verdediging in strafzaken (piketadvocaat)
- Mediation-toevoeging: voor bemiddeling via een mediator
Peiljaarverlegging
De Raad kijkt naar uw inkomen van twee jaar geleden (peiljaar). Als uw inkomen sindsdien aanzienlijk is gedaald (door ontslag, scheiding of ziekte), kunt u een peiljaarverlegging aanvragen. Het inkomen van het lopende jaar wordt dan als uitgangspunt genomen.
Bijzondere situaties
Strafzaken
Bij aanhouding wordt automatisch een piketadvocaat toegewezen. Als u wordt gedagvaard, kunt u via uw advocaat een strafrechtelijke toevoeging aanvragen.
Asiel en vreemdelingenrecht
Asielzoekers krijgen standaard een toevoeging voor de asielprocedure. Er geldt geen eigen bijdrage.
Mediation
Ook voor mediation (bijv. bij echtscheiding of arbeidsgeschil) kunt u een toevoeging aanvragen. De eigen bijdrage is lager dan bij een reguliere toevoeging.
Veelgestelde vragen
Mag ik zelf mijn advocaat kiezen?
Ja, u mag zelf een advocaat kiezen, mits deze bereid is op toevoegingsbasis te werken. Niet alle advocaten accepteren toevoegingen. Het Juridisch Loket kan u doorverwijzen naar advocaten die dit wel doen.
Wat als ik net boven de inkomensgrens zit?
Als u net boven de inkomensgrens zit, komt u niet in aanmerking voor een toevoeging. U kunt dan een rechtsbijstandverzekering inschakelen (als u die heeft), of de kosten zelf betalen. Sommige advocaten bieden een gematigd tarief aan.
Moet ik de kosten terugbetalen als ik de zaak win?
Bij sommige toevoegingen geldt een resultaatbeoordeling: als u een financieel resultaat behaalt (bijv. een schadevergoeding boven €1.000), kan de toevoeging worden ingetrokken en moet u de advocaatkosten alsnog zelf betalen. Uw advocaat informeert u hierover.
Hoe lang duurt het voordat ik een toevoeging krijg?
De Raad voor Rechtsbijstand beslist doorgaans binnen enkele weken. Bij spoedeisende zaken (aanhouding, dreigend ontslag) kan de advocaat een spoedtoevoeging aanvragen die dezelfde dag wordt verleend.