Ne bis in idem is het verbod om iemand tweemaal te vervolgen of bestraffen voor hetzelfde feit. Dit fundamentele beginsel beschermt tegen herhaalde vervolging na vrijspraak of veroordeling.
Wat betekent ne bis in idem?
Letterlijk: "niet tweemaal voor hetzelfde". Het beginsel (artikel 68 Sr en artikel 4 Protocol 7 EVRM) houdt in dat niemand opnieuw mag worden vervolgd voor een feit waarvoor hij al onherroepelijk is berecht.
Wanneer geldt het?
Ne bis in idem geldt wanneer:
- Er een onherroepelijke beslissing is (vrijspraak, veroordeling, ontslag van rechtsvervolging)
- Het om dezelfde feiten gaat (zelfde tijd, plaats, handeling)
- Er sprake is van dezelfde verdachte
Wat is hetzelfde feit?
Bepalend is of de feiten in essentie hetzelfde zijn. Een verkeersongeval kan bijvoorbeeld niet eerst als overtreding en daarna als misdrijf worden vervolgd als het om exact dezelfde gedraging gaat.
Uitzonderingen
Ne bis in idem geldt niet bij:
- Herziening ten nadele (bij fraude in de oorspronkelijke zaak)
- Nieuwe feiten die later blijken
- Als de eerdere procedure geen echte "vervolging" was
Strafbeschikking
Na een strafbeschikking van het OM geldt ook ne bis in idem. Het feit kan niet opnieuw worden vervolgd, tenzij verzet is gedaan.
Internationaal
Binnen de EU geldt het verbod ook grensoverschrijdend (Schengen-verdrag). Wie in Duitsland is vrijgesproken, kan niet in Nederland voor hetzelfde feit worden vervolgd.
Veelgestelde vragen
Wat is mijn retourrecht?
Bij online aankopen heb je 14 dagen retourrecht zonder opgaaf van reden, tenzij de wettelijke uitzonderingen gelden.
Hoe lang geldt de wettelijke garantie?
Goederen moeten minimaal 2 jaar meewerken. Defecten die binnen 6 maanden ontstaan worden verondersteld al aanwezig te zijn.
Kan ik rente eisen over schulden?
Ja, je kunt wettelijke rente eisen (momenteel ongeveer 8% per jaar) over het openstaande bedrag.
Wat kan ik doen tegen oneerlijke handelspraktijken?
Je kunt klacht indienen bij de consumentenbond, de overheid of naar de rechter gaan.
Wat is een kredietovereenkomst?
Een kredietovereenkomst regelt hoe je geld leent, wat de rente is, en hoe je dit terugbetaalt.
## Veelgestelde vragen
**Kan ik nogmaals worden vervolgd als ik al ben vrijgesproken voor een misdrijf?**
Nee, volgens het ne bis in idem-beginsel mag je niet tweemaal voor hetzelfde feit worden vervolgd als je al onherroepelijk bent vrijgesproken. Dit geldt ook als er later nieuwe bewijzen opduiken, tenzij er sprake was van fraude tijdens de oorspronkelijke procedure (herziening ten nadele) of als er geheel nieuwe feiten aan het licht komen die niet eerder bekend waren.
**Geldt ne bis in idem ook na een strafbeschikking van het OM?**
Ja, na een strafbeschikking geldt het ne bis in idem-beginsel. Dit betekent dat het Openbaar Ministerie (OM) je niet opnieuw voor hetzelfde feit kan vervolgen, tenzij je verzet hebt aangetekend tegen de strafbeschikking. Als je verzet doet, wordt de zaak alsnog door een rechter behandeld en kan er een nieuwe beslissing volgen.
**Wat gebeurt er als ik in het buitenland ben vrijgesproken voor een delict en later in Nederland word vervolgd?**
Binnen de Europese Unie geldt het ne bis in idem-beginsel ook grensoverschrijdend. Als je in een EU-land (bijvoorbeeld Duitsland) onherroepelijk bent vrijgesproken voor een feit, mag Nederland je niet voor hetzelfde feit vervolgen. Dit volgt uit het Schengen-verdrag en Europese regelgeving. Buiten de EU kan dit anders liggen, afhankelijk van verdragen tussen de landen.
**Hoe weet ik of het om hetzelfde feit gaat?**
Of het om hetzelfde feit gaat, hangt af van de kern van de gedraging: dezelfde tijd, plaats en handeling. Bijvoorbeeld: als je bent vrijgesproken voor het veroorzaken van een verkeersongeval (als overtreding), mag je niet later alsnog worden vervolgd voor hetzelfde ongeval als misdrijf (bijv. door roekeloos rijgedrag). De rechter kijkt naar de essentie van de feiten, niet alleen naar de juridische kwalificatie.
**Wat zijn de uitzonderingen op ne bis in idem?**
Er zijn enkele uitzonderingen waarbij ne bis in idem niet geldt: 1) Bij herziening ten nadele (als er fraude is gepleegd in de oorspronkelijke zaak), 2) Als er na de eerdere uitspraak nieuwe feiten aan het licht komen die niet bekend waren, en 3) Als de eerdere procedure geen echte vervolging was (bijv. een administratieve sanctie zonder strafrechtelijk karakter).
**Kan ik na een veroordeling nogmaals worden gestraft voor hetzelfde feit?**
Nee, als je al onherroepelijk bent veroordeeld, mag je niet nogmaals worden gestraft voor hetzelfde feit. Dit valt ook onder ne bis in idem. Wel kan een veroordeling soms worden herzien als er sprake is van een justitiële dwaling, maar dit gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen en via een specifieke procedure.
**Wat moet ik doen als het OM mij toch opnieuw vervolgt voor hetzelfde feit?**
Als het OM je opnieuw vervolgt voor een feit waarvoor je al onherroepelijk bent berecht, kun je een beroep doen op ne bis in idem. Je advocaat kan dit inbrengen als verweer tijdens de zitting. De rechter zal dan beoordelen of er sprake is van hetzelfde feit en of de eerdere beslissing onherroepelijk was. Als dit het geval is, zal de rechter de vervolging niet-ontvankelijk verklaren.
### TL;DR
Ne bis in idem betekent dat je niet tweemaal voor hetzelfde feit mag worden vervolgd of bestraft na een onherroepelijke vrijspraak of veroordeling. Dit beginsel geldt in Nederland, binnen de EU en na een strafbeschikking, met enkele uitzonderingen zoals nieuwe feiten of fraude in de oorspronkelijke zaak.
### Key Takeaways
- Ne bis in idem beschermt tegen herhaalde vervolging na een onherroepelijke uitspraak (vrijspraak, veroordeling of ontslag van rechtsvervolging).
- Het beginsel geldt alleen als het om dezelfde feiten en dezelfde verdachte gaat.
- Uitzonderingen zijn onder meer herziening ten nadele, nieuwe feiten of als de eerdere procedure geen echte vervolging was.
- Binnen de EU geldt ne bis in idem ook grensoverschrijdend (bijv. na een vrijspraak in Duitsland mag Nederland niet vervolgen).
- Na een strafbeschikking van het OM geldt ne bis in idem, tenzij je verzet aantekent.
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.